Qeyri-üzvi birləşmələrin mühüm sinifləri

Həll olunmuş misallar

1. Misal 1

   Hansı oksidlər su ilə reaksiyaya daxil olaraq qələvi əmələ gətirir? $\mathrm{Na_2O}$, $\mathrm{CuO}$, $\mathrm{CaO}$, $\mathrm{SiO_2}$.

   Həlli

   Su ilə reaksiyaya daxil olub qələvi əmələ gətirən oksidlər qələvi və qələvi-torpaq metallarının oksidləridir. Verilən maddələrdən $\mathrm{Na_2O}$ və $\mathrm{CaO}$ bu qrupa aiddir: $\mathrm{Na_2O + H_2O \to 2NaOH}$, $\mathrm{CaO + H_2O \to Ca(OH)_2}$. $\mathrm{CuO}$ (suda həll olmayan əsasın oksididir) və $\mathrm{SiO_2}$ (qum) isə su ilə reaksiyaya daxil olmur.

   Cavab: $\mathrm{Na_2O}$ və $\mathrm{CaO}$.

2. Misal 2

   9,8 qram $\mathrm{H_2SO_4}$-ün natrium hidroksidlə tam neytrallaşması üçün neçə mol $\mathrm{NaOH}$ tələb olunur? ($M_r(\mathrm{H_2SO_4}) = 98$).

   Həlli

   1. Sulfat turşusunun mol sayını tapaq: $\nu = \frac{9{,}8}{98} = 0{,}1$ mol.

   2. Tam neytrallaşma reaksiyasının tənliyini yazaq: $\mathrm{H_2SO_4 + 2NaOH \to Na_2SO_4 + 2H_2O}$.

   3. Tənliyə əsasən, 1 mol $\mathrm{H_2SO_4}$ üçün 2 mol $\mathrm{NaOH}$ lazımdır. Deməli, 0,1 mol turşu üçün $0{,}1 \cdot 2 = 0{,}2$ mol $\mathrm{NaOH}$ tələb olunur.

   Cavab: 0,2 mol.

Özünü yoxla

Əvvəl özün həll et, sonra cavaba bax.

1. 1

   Aşağıdakı maddələrdən hansı ikiəsaslı turşudur?

   1. A$\mathrm{HCl}$
   2. B$\mathrm{HNO_3}$
   3. C$\mathrm{H_2SO_4}$
   4. D$\mathrm{H_3PO_4}$
   5. E$\mathrm{CH_3COOH}$
   Cavabı göstərCavabı gizlət

   Düzgün cavab: C $\mathrm{H_2SO_4}$

   İkiəsaslı turşuların molekulunda metalla əvəz oluna bilən 2 hidrogen atomu var. Sulfat turşusu ($\mathrm{H_2SO_4}$) ikiəsaslıdır. $\mathrm{HCl}$ və $\mathrm{HNO_3}$ birəsaslı, $\mathrm{H_3PO_4}$ üçəsaslıdır.

2. 2

   Hansı reaksiya nəticəsində turşu duzu alınır?

   1. A$\mathrm{NaOH + HCl \to}$
   2. B$\mathrm{KOH + HNO_3 \to}$
   3. C$\mathrm{Ca(OH)_2 + H_2SO_4 \to}$
   4. D$\mathrm{NaOH + H_2SO_4 \to}$ (mol nisbəti 1:1)
   5. E$\mathrm{2NaOH + H_2SO_4 \to}$
   Cavabı göstərCavabı gizlət

   Düzgün cavab: D $\mathrm{NaOH + H_2SO_4 \to}$ (mol nisbəti 1:1)

   Çoxəsaslı turşularla qələvilərin reaksiyasında əsasın miqdarı turşudakı bütün hidrogenləri əvəz etməyə çatmadıqda turşu duzu alınır: $\mathrm{NaOH + H_2SO_4 \to NaHSO_4 + H_2O}$.

3. 3

   Birləşmələri müvafiq siniflərə aid edin: 1. $\mathrm{K_2O}$, 2. $\mathrm{Fe(OH)_3}$, 3. $\mathrm{NaCl}$.

   1. A1-əsas, 2-oksid, 3-duz
   2. B1-oksid, 2-əsas, 3-duz
   3. C1-duz, 2-əsas, 3-oksid
   4. D1-oksid, 2-duz, 3-əsas
   5. E1-əsas, 2-duz, 3-oksid
   Cavabı göstərCavabı gizlət

   Düzgün cavab: B 1-oksid, 2-əsas, 3-duz

   $\mathrm{K_2O}$ iki elementdən (biri oksigen) ibarətdir - oksid; $\mathrm{Fe(OH)_3}$ metal kationu və hidroksil qrupundan ibarətdir - əsas; $\mathrm{NaCl}$ metal kationu və turşu qalığından ibarətdir - duz.

Tipik səhvlər

• Bütün oksigenli birləşmələri oksid hesab etmək (məsələn, peroksidləri və ya oksigenli duzları oksidlərlə səhv salmaq).
• Ammonyakı ($\mathrm{NH_3}$) oksigensiz turşu kimi fikirləşmək; əslində onun sulu məhlulu əsasi xassə göstərir.
• Turşu duzlarının yalnız hidrogeni olan turşu qalıqlarından ibarət olduğunu unudub onları normal duz kimi adlandırmaq.