Dərs kitabxanası
Kimya
DİM-in 2027 proqramı üzrə 3 bölmə, 52 mövzu. 28 dərs hazırdır, qalan mövzular üzərində işləyirik.
Ümumi kimya
9/10- Kimyanın ilk anlayışları: maddə, element, formul və kütlə payıSaf maddə və qarışıqları, ayırma üsullarını, fiziki və kimyəvi hadisələri, allotropiyanı, nisbi kütlələri, kütlə payını və formul çıxarmağı öyrənin.
- Maddə miqdarı. Avoqadro qanunuMol, molyar kütlə, Avoqadro qanunu və molyar həcm, qazların nisbi sıxlığı, qarışığın orta molyar kütləsi və reaksiya tənlikləri üzrə hesablamalar.
- Atomun quruluşu. Dövri qanun və dövri sistemAtomun tərkibi, izotoplar, elektron formulları, 1–4-cü dövr elementlərində elektronların paylanması, dövri qanun və xassələrin dövri dəyişməsi.
- Kimyəvi rabitə: tipləri, hibridləşmə və molekulların quruluşuElektromənfilik, kovalent, ion, metal və hidrogen rabitəsi, sp, sp², sp³ hibridləşmə, kristal qəfəslər, valentlik və oksidləşmə dərəcəsi: izah, testlər.
- Kimyəvi reaksiyaların təsnifatı və istilik effektiBirləşmə, parçalanma, əvəzetmə və mübadilə reaksiyaları, homogen və heterogen reaksiyalar, istilik effekti, Hess qanunu, termokimyəvi hesablamalar.
- Oksidləşmə-reduksiya reaksiyalarıOksidləşdirici və reduksiyaedici, oksidləşmə və reduksiya prosesləri, reaksiyaların tipləri və tənliklərin elektron balansı üsulu ilə əmsallaşdırılması.
- Kimyəvi reaksiyaların sürəti və kimyəvi tarazlıqReaksiya sürətinin hesablanması, kütlələrin təsiri qanunu, Vant-Hoff qaydası, katalizatorlar, Le-Şatelye prinsipi və tarazlıq sabiti: izah və testlər.
- Məhlullar: həllolma, kütlə payı və molyar qatılıqHəllolma prosesi və hidrat nəzəriyyəsi, həllolma əmsalı, doymuş və doymamış məhlullar, kütlə payı, molyar qatılıq və məhlullara aid məsələlər.
- Qeyri-üzvi birləşmələrin mühüm sinifləriQeyri-üzvi birləşmələrin əsas sinifləri olan oksidlər, əsaslar, turşular və duzların təsnifatı, adlandırılması və alınma üsulları.
Proqramın digər mövzuları (1)
- Elektrolitik dissosiasiya. Elektroliz. Hidroliz
Qeyri-üzvi kimya
11/16- Hidrogen: atomun quruluşu, alınması, xassələri və tətbiqiHidrogenin dövri sistemdə yerini, izotoplarını, laboratoriyada və sənayedə alınmasını, fiziki və kimyəvi xassələrini və tətbiqini reaksiyalarla öyrənin.
- Oksigen və ozonOksigenin dövri sistemdə yeri və elektron quruluşu, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri, tətbiqi, təbiətdə dövranı; ozonun alınması və xassələri.
- Su: fiziki və kimyəvi xassələriSu molekulunun quruluşu, hidrogen rabitəsi, suyun fiziki xassələri, metallar, qeyri-metallar və oksidlərlə reaksiyaları: izah, nümunələr, testlər.
- Flüor yarımqrupu elementləri (halogenlər)Halogenlərin ümumi xarakteristikası, xlorun alınması və xassələri, xlorid turşusu, xlorun oksigenli turşuları, halogenid ionlarının təyini: izah, testlər.
- Kükürd və onun birləşmələriKükürdün quruluşu və allotropiyası, hidrogen-sulfid, kükürd oksidləri, sulfat turşusu və kontakt üsulu, sulfatlar, sulfat və sulfid ionlarının təyini.
- Azot və onun birləşmələriAzotun quruluşu və xassələri, ammonyak və ammonium duzları, azot oksidləri, nitrat turşusu və nitratlar, ammonium və nitrat ionlarının təyini.
- Fosfor və onun birləşmələriFosforun atom quruluşu, allotropiyası, alınması və xassələri, difosforpentaoksid, ortofosfat turşusu, fosfat ionunun təyini və mineral gübrələr.
- Karbon: allotropiyası, oksidləri, karbonat turşusu və duzlarıKarbonun atom quruluşunu, allotropiyasını, kimyəvi xassələrini, CO və CO2-nin alınmasını, karbonatları və onların təyini reaksiyalarını öyrənin.
- SilisiumSilisiumun dövri sistemdə mövqeyi, təbiətdə yayılması, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri. Silisium(IV) oksid və silikat turşusu.
- Metalların ümumi xarakteristikasıMetalların dövri sistemdə mövqeyi, təbiətdə yayılması, fiziki və kimyəvi xassələri. Onların alınma üsulları, korroziyası və ərintiləri haqqında öyrənin.
- Qələvi metallarQələvi metalların (litiyum, natrium, kalium və s.) dövri sistemdəki yeri, atom quruluşu, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri haqqında ətraflı məlumat.
Proqramın digər mövzuları (5)
- Kalsium
- Alüminium
- Dəmir
- Mis, sink, xrom
- Qeyri-üzvi birləşmələr arasında genetik əlaqə
Üzvi kimya
8/26- Üzvi birləşmələrin kimyəvi quruluş nəzəriyyəsiButlerovun quruluş nəzəriyyəsi, izomerliyin növləri, σ- və π-rabitələr, karbonun hibridləşməsi və üzvi maddələrin təsnifatı, həlli göstərilmiş misallarla.
- Alkanlar (doymuş karbohidrogenlər)Alkanların ümumi formulu, homoloji sırası, izomerliyi və adlandırılması, elektron və fəza quruluşu, alınması, fiziki və kimyəvi xassələri, tətbiqi.
- Alkenlər: quruluşu, izomerliyi, xassələri və Markovnikov qaydasıAlkenlərin ümumi formulu, adlandırılması, sis-trans izomerliyi, sp²-hibridləşmə, alınması, birləşmə reaksiyaları və Markovnikov qaydası: izah və testlər.
- Alkadienlər: quruluşu, divinil, izopren və xlorprenAlkadienlərin ümumi formulu, təsnifatı, izomerliyi və adlandırılması, divinil, izopren və xlorprenin alınması, 1,4-birləşmə və kauçuklar: izah, testlər.
- AlkinlərAlkinlərin ümumi formulu, izomerliyi və adlandırılması, sp-hibridləşmə və üçqat rabitə, asetilenin alınması, kimyəvi xassələr və Kuçerov reaksiyası.
- Tsikloalkanlar (tsikloparafinlər)Tsikloalkanların ümumi formulu, homoloji sırası, izomerliyi, adlandırılması, alınması, xassələri və tətbiqi: izah, həll olunmuş nümunələr və testlər.
- Aromatik karbohidrogenlər: benzol, toluol, stirolBenzol sırasının ümumi formulu, benzolun quruluşu, homoloqların izomerliyi və adlandırılması, alınması, xassələri, toluolda qarşılıqlı təsir və stirol.
- Təbii qaz, neft, daş kömür və neftin emalı üsullarıTəbii və səmt qazının tərkibini, neftin xassələrini və fraksiyalarını, krekinq, riforminq, piroliz və daş kömürün koksləşməsi məhsullarını öyrənin.
Proqramın digər mövzuları (18)
- Doymuş biratomlu spirtlər
- Doymuş çoxatomlu spirtlər
- Fenollar
- Aldehidlər
- Doymuş birəsaslı karbon turşuları
- Doymamış karbon turşuları
- Ali karbon turşuları
- İkiəsaslı karbon turşuları
- Mürəkkəb efirlər
- Yağlar
- Sabun və sintetik yuyucu maddələr
- Karbohidratlar
- Nitrobirləşmələr
- Aminlər
- Aminturşular
- Zülallar
- İrimolekullu birləşmələr
- Üzvi birləşmələr arasında genetik əlaqə