Süni intellektlə təqdimat necə hazırlanır: mövzudan hazır PowerPoint faylına

Mövzudan slayd-slayd plana

Əvvəlcə üç şeyi müəyyənləşdir: kim dinləyəcək, nə qədər vaxtın var və dinləyici sonda hansı fikri yadda saxlamalıdır. Təxmini hesab: dəqiqəyə bir slayd. 7–10 dəqiqəlik çıxış üçün 10 slaydlıq təqdimat kifayətdir, 15 slayd isə daha uzun məruzəyə uyğundur. Hamısını sorğuya yaz: “7-ci sinif üçün Günəş sistemi haqqında 8 dəqiqəlik, 10 slaydlıq təqdimat planı hazırla: hər slaydda bir fikir, başlıq və üç qısa bənd, sonuncu slayd mənbələr üçün.”

Geniş mövzunu daralt: “Süni intellekt haqqında təqdimat” əvəzinə “Süni intellekt gündəlik həyatımızda: üç nümunə və bir risk”, “Qarabağ” əvəzinə “Şuşanın musiqi ənənələri” kimi dəqiq mövzu seç. Konspekt və ya PDF varsa, onu çata əlavə et və planı yalnız həmin materiala əsasən hazırlamağı xahiş et. 15 slayd lazımdırsa, mətni yox, nümunə, müqayisə və qrafik slaydlarını artır. Günəş sistemi haqqında 10 slaydlıq nümunə plan:

1. Başlıq slaydı: mövzu, adın, sinfin, tarix.
2. Günəş sistemi nədir: Günəş, planetlər, peyklər, asteroidlər və kometlər.
3. Günəş: sistemin mərkəzi və enerji mənbəyi.
4. Yer qrupu planetləri: Merkuri, Venera, Yer, Mars.
5. Nəhəng planetlər: Yupiter, Saturn, Uran, Neptun.
6. Cırtdan planetlər və asteroid qurşağı: Pluton niyə artıq planet sayılmır.
7. Peyklər: Ay və Yupiterin böyük peykləri.
8. Kosmosun öyrənilməsi: teleskoplar və zondlar.
9. Nəticə: yadda saxlanmalı üç fikir.
10. Mənbələr və suallar.

Oxunaqlı slayd mətni necə yazılır

Slayd çıxışının dayağıdır, mətnin özü deyil: dinləyici eyni anda həm abzas oxuyub, həm də səni dinləyə bilmir. Süni intellektdən mətni artırmağı yox, qısaltmağı istə (“hər bəndi səkkiz sözə qədər qısalt”, “bu abzası üç bəndə çevir”), sonra hər slaydı səsli oxu və öz sözlərinlə izah edə bilmədiyin bəndi yenidən yaz.

• Başlıq fikri desin: “Venera” yox, “Venera ən isti planetdir”.
• Bir slaydda 3–5 qısa bənd: cümlə yox, açar sözlər.
• Şrift iri olsun. Qay Kavasakinin məşhur 10/20/30 qaydası 10 slayd, 20 dəqiqə və ölçüsü 30 punktdan kiçik olmayan şrift təklif edir.
• Bir şrift ailəsi və güclü kontrast: açıq fonda tünd mətn və ya əksinə.
• Hər rəqəmi, tarixi və sitatı mənbə ilə yoxla: süni intellekt səhv tarixi də tam inamla yaza bilir.

Təqdimat dizaynı və slayd üçün şəkillər

Hazır dizayn şablonundan başla (PowerPoint-in Design bölməsi, Google Slides, Keynote və ya LibreOffice Impress şablonları), iki-üç rəng seç və bütün slaydlarda eyni düzülüşü saxla. Şrifti əvvəlcədən yoxla: bəzi dekorativ şriftlərdə ə, ğ və ya kiril hərfləri yoxdur, onda slaydda boş kvadratlar görünür.

Bir böyük, aydın şəkil dörd kiçik şəkildən yaxşıdır. Axtarışda çıxan şəkillərin çoxu müəllif hüququ ilə qorunur, ona görə şəkilləri bu mənbələrdən götür:

• öz çəkdiyin foto, sxem və qrafiklər;
• Unsplash və Pexels kimi pulsuz fotobanklar: icazə istəmədən istifadə etmək olar, amma lisenziyanı oxu;
• Wikimedia Commons: hər faylın öz lisenziyası var, çoxu müəllifin adını göstərməyi tələb edir;
• süni intellektlə yaradılmış şəkillər: fikri göstərmək üçün yaxşıdır, amma onları real hadisə, real insan, xəritə və ya statistika əvəzinə işlətmə; alətin şərtlərini oxu.

Hazır PowerPoint faylı necə alınır

Faylı hansı alət hazırlasa da, açıb yoxla: PowerPoint, Google Slides və ya Keynote-da açılırmı, hərflər düzgün görünürmü, uzun bəndlər slayda sığırmı, faktlar doğrudurmu. PowerPoint azərbaycanca hər sözün altından qırmızı xətt çəkirsə, Review → Language bölməsində yoxlama dilini dəyiş.

OrujovAI-da bu, /chat bölməsində bir sorğudur: “7-ci sinif üçün Günəş sistemi haqqında 10 slaydlıq PowerPoint hazırla”. Cavabda Sənəd Studiyasının yükləmə kartı görünür: düyməyə basanda real .pptx faylı yaranır. Eyni yolla PDF və ya Word paylama materialı da almaq olar. Faylda sadə slaydlar üzərində başlıqlar və bəndlər olur, şəkilləri, dizaynı və çıxış qeydlərini isə slayd proqramında özün əlavə edirsən. Slayd mətni adi redaktə oluna bilən mətn kimi saxlanır, ona görə ə, ğ, ı, İ, ş hərfləri və kiril mətni itmir; sadəcə bu hərfləri dəstəkləyən şrift seç.

Slayd üçün şəkil də həmin çatda yaradılır: “Günəş ətrafında fırlanan planetlərin şəklini yarat, sadə illüstrasiya” yaz, şəkli endir və Insert → Pictures ilə əlavə et. Hesaba daxil olduqda Pulsuz planda həftədə 10 şəkil var, kart lazım deyil.

Çıxış qeydləri və məşq

Slaydı oxuma, danış. Deyəcəklərini hər slaydın altındakı Notes sahəsinə yaz: Presenter View rejimində qeydləri yalnız sən görürsən. Süni intellektdən “hər slayd üçün sadə danışıq dilində 60–90 saniyəlik çıxış qeydi” istə və onları öz danışıq tərzinə uyğunlaşdır. OrujovAI-da qeydlər çatda mətn kimi gəlir.

Səsləndirilmiş slayd dərsinin tempini eşitmək üçün /tutor bölməsində pulsuz nümunə dərslərindən birini aç: Canlı Müəllim bütöv dərsi slaydlarla qurub səsli izah edir. Sonra məşq et:

1. Bütün çıxışı taymerlə ən azı iki dəfə səsli məşq et, vaxtı aşan slaydı qısalt.
2. Çatda müəllimin bu təqdimatla bağlı verə biləcəyi sualları soruş və ən çətin üçünə cavab hazırla.
3. İlk və son cümləni əzbərlə, qalan hissədə qeydlərə nəzər sal.
4. Faylın PDF nüsxəsini fləş karta da yaz: başqa kompüterdə istifadə etdiyin şriftlər olmaya bilər.

Müdafiə üçün təqdimat və müəllimlər üçün dərs slaydları

Buraxılış işinin və ya magistr dissertasiyasının müdafiəsində komissiya problemi, məqsədi, metodu, nəticələri və yekunu görmək istəyir, vaxt isə azdır. Məruzənin müddətini universitet və kafedra müəyyən edir: həddi öyrən və təxminən dəqiqədə bir slayd planlaşdır. Tipik ardıcıllıq: başlıq, aktuallıq, məqsəd və vəzifələr, metodlar, öz cədvəl və qrafiklərindən 3–6 nəticə slaydı, yekun və təkliflər, suallar. Süni intellekt ifadələri yığcamlaşdırmağa və komissiyanın verə biləcəyi sualları təxmin etməyə kömək edir, amma hər rəqəm sənin öz işindən gəlməlidir.

Müəllimlər üçün dərs təqdimatı başqa məntiqlə qurulur: dərsin məqsədi, maraq oyadan giriş sualı, kiçik addımlarla yeni mövzu, həll olunmuş nümunə, sinif üçün tapşırıq, qısa yoxlama və ev tapşırığı. Qaralamanı süni intellekt hazırlayır, müəllim onu kurikuluma və sinfə uyğunlaşdırır.

Hər halda süni intellektdən öyrənmək üçün istifadə et, köçürmək üçün yox: təqdimatı sən danışacaqsan, suallara da sən cavab verəcəksən. Qaydalar tələb edirsə, süni intellektdən nə üçün istifadə etdiyini qeyd et.