Hərflər və əlifba (Letters and the Alphabet)

İngilis əlifbasında 26 hərf var. Hərflər yazılır və oxunur. Onlar iki qrupa bölünür: sait hərflər (vowels) və samit hərflər (consonants).

Sait hərflər (6 ədəd): Aa, Ee, Ii, Oo, Uu, Yy.
Samit hərflər (20 ədəd): Bb, Cc, Dd, Ff, Gg, Hh, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Pp, Qq, Rr, Ss, Tt, Vv, Ww, Xx, Zz.

Bəzən "w" və "y" hərfləri sözdəki yerindən asılı olaraq həm sait, həm də samit kimi çıxış edə bilir. Məsələn, "yellow" sözündə "y" samit, "my" sözündə isə sait səsi ifadə edir.

Səslər (Sounds)

İngilis dilində səslərin sayı hərflərin sayından çoxdur: 44 səs var. Səslər tələffüz edilir və eşidilir.

20 sait səs (vowel sounds): qısa, uzun saitlər və diftonqlar (iki saitin birləşməsi).
24 samit səs (consonant sounds): kar (voiceless) и cingiltili (voiced) samitlər.

İngilis dilində hərflərlə səslər həmişə üst-üstə düşmür. Bir hərf müxtəlif səslər verə bilər (məsələn, "c" hərfi "cat" sözündə [k], "city" sözündə [s] kimi oxunur) və ya müxtəlif hərf birləşmələri eyni səsi verə bilər.

Transkripsiya (Transcription)

Hərflərin və sözlərin düzgün oxunuşunu göstərmək üçün fonetik transkripsiya istifadə olunur. Transkripsiya işarələri xüsusi köşəli mötərizələrdə [...] yazılır.

Məsələn:

Uzun saitlər transkripsiyada səs işarəsindən sonra qoşa nöqtə ilə [:] göstərilir: "car" [kɑ:r] və ya [kɑ:].
Vurğu işarəsi ['] əsasən vurğulu hecanın qarşısında qoyulur: "student" ['stju:dənt].

Yadda saxla

İngilis əlifbasında 26 hərf var: 6 sait və 20 samit.
İngilis dilində 44 səs var: 20 sait səs və 24 samit səs.
Hərf yazılır və oxunur, səs isə tələffüz edilir və eşidilir.
Sözlərin oxunuşunu dəqiq göstərmək üçün köşəli mötərizədən [...] ibarət transkripsiya istifadə edilir.

Həll olunmuş misallar

Misal 1
"Apple" sözündə neçə hərf və neçə səs var?
Həlli
1. Hərfləri sayırıq: sözdə a, p, p, l, e – cəmi 5 hərf var.
2. Sözün oxunuşuna (transkripsiyasına) baxırıq: ['æpl].
3. Tələffüz zamanı "pp" qoşa samitləri yalnız bir [p] səsi verir. Sözün sonundakı "e" hərfi (lal e) isə oxunmur.
4. Deməli, tələffüz edilən səslər: [æ], [p], [l] – cəmi 3 səsdir.
Cavab: 5 hərf, 3 səs.
Misal 2
"Daughter" sözündə hərf və səs sayı nisbəti necədir?
Həlli
1. Hərfləri sayırıq: d, a, u, g, h, t, e, r – cəmi 8 hərf var.
2. Transkripsiyasına baxırıq: ['dɔ:tə]. (Amerika ingiliscəsində sonuncu "r" səslənə bilər, amma hər halda səs sayı azdır).
3. Burada "augh" hərf birləşməsi yalnız bir uzun [ɔ:] səsi verir. "er" birləşməsi isə söz sonunda neytral [ə] səsini verir.
4. Səslər: [d], [ɔ:], [t], [ə] – cəmi 4 səs var.
Cavab: 8 hərf, 4 səs.

Özünü yoxla

Əvvəl özün həll et, sonra cavaba bax.

Hansı sözdə hərflərin sayı səslərin sayından çoxdur?
1. desk
2. make
3. pen
4. bus
5. map
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: B make
"make" sözündə 4 hərf (m-a-k-e) var. Lakin sonundakı "e" oxunmur və oxunuş [meik] kimidir: [m], [ei], [k] – 3 səs var. Digər sözlərin hər birində isə hərf və səs sayı bərabərdir (məsələn, desk: 4 hərf, 4 səs).
İngilis dilində neçə sait hərf və neçə sait səs var?
1. 5 sait hərf, 20 sait səs
2. 6 sait hərf, 24 sait səs
3. 6 sait hərf, 20 sait səs
4. 5 sait hərf, 24 sait səs
5. 20 sait hərf, 24 sait səs
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: C 6 sait hərf, 20 sait səs
İngilis əlifbasında 6 sait hərf (a, e, i, o, u, y) var. Tələffüzdə isə bu hərflər və onların birləşmələri cəmi 20 sait səs (vowel sounds) əmələ gətirir.
Aşağıdakı sözlərin hansında hərf və səs sayı bərabərdir?
1. night
2. book
3. name
4. phone
5. red
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: E red
"red" sözündə 3 hərf və 3 səs var [red]. Digərlərində isə: night (5 hərf, 3 səs [nait]), book (4 hərf, 3 səs [buk]), name (4 hərf, 3 səs [neim]), phone (5 hərf, 3 səs [foun]).

Tipik səhvlər

İngilis dilindəki hərflərin sayını Azərbaycan dili ilə qarışdırmaq. İngilis dilində 32 deyil, 26 hərf var.
Hərf və səs anlayışlarını eyniləşdirmək. Məsələn, qoşa hərflərin (ll, ss) hər zaman iki səs verdiyini düşünmək, halbuki onlar adətən bir səs kimi tələffüz olunur.
Sözün sonundakı "e" hərfini (lal e) həmişə səs kimi saymaq. Çox vaxt söz sonunda o, oxunmur (məsələn, "time", "like").

Hələ də tam aydın deyil?

Mövzunu sənə səsli dərs kimi izah edir, lövhədə yazır və suallarla yoxlayır.

Bu mövzunu Canlı Müəllimlə öyrən Məsələni şəkillə həll et