Oxunmayan hərflər (Silent letters)
İngilis dilində bir çox sözlərdə yazılan hərflər tələffüz edilmir:
- k: sözün əvvəlində n-dən öncə oxunmur (know /nəʊ/, knife /naɪf/).
- w: sözün əvvəlində r-dən öncə oxunmur (write /raɪt/, wrong /rɒŋ/).
- b: sözün sonunda m-dən sonra oxunmur (comb /kəʊm/, climb /klaɪm/).
- h: bəzi sözlərin əvvəlində oxunmur (hour /ˈaʊə/, honest /ˈɒnɪst/).
- t: bəzi sözlərin ortasında oxunmur (listen /ˈlɪsn/, castle /ˈkɑːsl/).
- gh: bəzən oxunmur (high /haɪ/, thought /θɔːt/).
Bir hərfin iki səs və ya fərqli səslər verməsi
- x hərfi adətən iki səs verir: /ks/ (box, six) və ya /gz/ (exam, exact).
- c hərfi e, i, y hərflərindən əvvəl /s/ (city, face), digər hallarda /k/ (cat, cold) səsini verir.
- g hərfi e, i, y hərflərindən əvvəl /dʒ/ (page, gym), digər hallarda isə /g/ (go, dog) səsini verir. İstisnalar: get, give, girl (/g/ kimi oxunur).
Hərf birləşmələri
İki və ya daha çox hərf birləşərək bir səs yarada bilər:
- sh: /ʃ/ (she, shoe).
- ch: adətən /tʃ/ (chair, much), bəzən /k/ (school, chemistry) və ya /ʃ/ (machine).
- th: kar /θ/ (think, math) və ya cingiltili /ð/ (this, mother).
- ph: /f/ (phone, photo).
- tion: /ʃn/ (station, information).
Yadda saxla
- Sözdəki hərflərin sayı səslərin sayına bərabər olmaya bilər (məs., "thought" - 7 hərf, 3 səs).
- k (n-dən əvvəl), w (r-dən əvvəl), b (m-dən sonra) tez-tez oxunmur.
- c və g hərflərinin oxunuşu onlardan sonra gələn saitdən asılıdır.
- x hərfi təkbaşına iki səs ifadə edir (/ks/ və ya /gz/).
Həll olunmuş misallar
Misal 1
Hansı sözdə hərf və səs sayı bərabərdir? A) knife B) listen C) match D) stand E) daughter
Həlli
A) knife /naɪf/ – 5 hərf, 3 səs (k və e oxunmur). B) listen /ˈlɪsn/ – 6 hərf, 5 səs (t oxunmur). C) match /mætʃ/ – 5 hərf, 3 səs (t oxunmur, ch bir səsdir). D) stand /stænd/ – 5 hərf, 5 səs. E) daughter /ˈdɔːtə/ – 8 hərf, 4 səs (gh oxunmur).
Cavab: D
Misal 2
Altından xətt çəkilmiş "ch" birləşməsi /k/ kimi oxunan sözü seçin. A) chair B) school C) much D) machine E) teacher
Həlli
A) chair /tʃ/ B) school /k/ C) much /tʃ/ D) machine /ʃ/ (istisna fransız mənşəli söz). E) teacher /tʃ/
Cavab: B
Özünü yoxla
Əvvəl özün həll et, sonra cavaba bax.
Hansı sözdə "h" hərfi oxunmur?
- hour
- house
- home
- horse
- hero
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: A hour
"Hour", "honest", "honour" sözlərində "h" hərfi oxunmur. Digər sözlərdə (house, home, horse, hero) "h" hərfi /h/ kimi tələffüz olunur.
Hansı cərgədəki sözlərdə hərf sayı səs sayından çoxdur?
- desk, book
- write, know
- exact, box
- pen, table
- six, text
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: B write, know
"write" (5 hərf, 3 səs: w və e oxunmur), "know" (4 hərf, 2 səs: k və w oxunmur). "exact", "box", "six", "text" sözlərində "x" iki səs verdiyi üçün bəzən səs sayı daha çox ola bilər.
"c" hərfi verilmiş sözlərin hansında /s/ kimi oxunur?
- cat
- cold
- cup
- city
- clean
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: D city
"c" hərfi yalnız e, i, y hərflərindən əvvəl /s/ səsini verir (city, center, cycle). Digər hallarda (cat, cold, cup, clean) /k/ səsini verir.
Tipik səhvlər
- Sözün yazılışına baxıb hərf sayını səs sayı ilə eyni hesab etmək (məsələn, "know" sözündəki "k" hərfini saymaq).
- Bütün "ch" birləşmələrini /tʃ/ (ç) kimi oxumaq, onun "school" və ya "character" sözlərindəki kimi /k/ olmasını unutmaq.
- "x" hərfinin bir hərf olmasına baxmayaraq 2 səs (ks, gz) verməsini nəzərə almamaq.
Hələ də tam aydın deyil?
Mövzunu sənə səsli dərs kimi izah edir, lövhədə yazır və suallarla yoxlayır.