Söz ortasında yanaşı gələn tt, kk, pp, qq samitlərinin tələffüzü

Həll olunmuş misallar

1. Misal 1

   Tələffüz şəkli [mütəkgə] və [hopbanmaq] olan sözləri düzgün yazılışda göstərin və qaydanı izah edin.

   Həlli

   1. [mütəkgə] sözündə [kg] səs birləşməsi var. Qaydaya əsasən, söz ortasında yazılan kk kar samitləri tələffüzdə [kg] şəklinə düşür. Deməli, düzgün yazılış mütəkkə olacaq.

   2. [hopbanmaq] sözündə [pb] səs birləşməsi var. Bu, yazılışdakı qoşa pp samitlərinin nəticəsidir (ikinci p cingiltiləşərək b olur). Düzgün yazılış hoppanmaq olacaq.

   Cavab: mütəkkə, hoppanmaq.

2. Misal 2

   Hansı sözlərin yazılışı ilə tələffüzü fərqlənir?

   1. addım
   2. saqqız
   3. şəffaf
   4. səkkiz

   Həlli

   Gəlin hər bir sözün tələffüzünü yazaq:

   1. addım → [addım] (qoşa dd fərqlənmir)
   2. saqqız → [sakqız] (qoşa qq → [kq], fərqlənir)
   3. şəffaf → [şəffaf] (qoşa ff fərqlənmir)
   4. səkkiz → [səkgiz] (qoşa kk → [kg], fərqlənir).

   Buradan görünür ki, yalnız 2-ci və 4-cü sözlərdə tələffüzlə yazılış fərqlənir.

   Cavab: 2, 4.

Özünü yoxla

Əvvəl özün həll et, sonra cavaba bax.

1. 1

   Hansı sözdə eynicinsli qoşa samitlərin tələffüzü yazılışından fərqlənmir?

   1. Ahətta
   2. Bdiqqət
   3. Crəssam
   4. Dtappıltı
   5. Esəkkiz
   Cavabı göstərCavabı gizlət

   Düzgün cavab: C rəssam

   "rəssam" sözündəki qoşa "ss" samitləri yazıldığı kimi [rəssam] tələffüz olunur. Digərlərində isə dəyişiklik var: hətta [hətda], diqqət [dikqət], tappıltı [tapbıltı], səkkiz [səkgiz].

2. 2

   Tələffüzü [dikqət] olan söz barədə hansı fikir səhvdir?

   1. ASözün düzgün yazılışı "diqqət" kimidir.
   2. BSözdə qoşa samitlərdən birincisi kar tələffüz olunur.
   3. CSözdə qoşa samitlərdən ikincisi kar tələffüz olunur.
   4. DTələffüzü ilə yazılışı fərqlənir.
   5. EAhəng qanununa tabedir.
   Cavabı göstərCavabı gizlət

   Düzgün cavab: C Sözdə qoşa samitlərdən ikincisi kar tələffüz olunur.

   "diqqət" sözündə qoşa "qq" samitlərindən birincisi kar [k], ikincisi isə cingiltili [q] kimi tələffüz olunur ([dikqət]). Buna görə "ikincisi kar tələffüz olunur" fikri səhvdir.

3. 3

   Hansı cərgədəki bütün sözlərdə qoşa samitlərin tələffüzü fərqlənir?

   1. Amütəkkə, ləzzət, səkkiz
   2. Bsaqqal, doqquz, hətta
   3. Caddım, tappıltı, xəttat
   4. Drəssam, şəffaf, güllə
   5. Eəlbəttə, addım, diqqət
   Cavabı göstərCavabı gizlət

   Düzgün cavab: B saqqal, doqquz, hətta

   B variantındakı bütün sözlərdə fərq var: saqqal [sakqal], doqquz [dokquz], hətta [hətda]. A-da ləzzət, C-də addım, D-də heç biri fərqlənmir, E-də isə addım sözü yazıldığı kimi oxunur.

Tipik səhvlər

• Qoşa samitlərin (xüsusən də tt, kk, pp) hər ikisini kar olaraq yazıldığı kimi oxumaq (məsələn, səkkiz sözünü [səkkiz] kimi tələffüz etmək).
• Yazılışda tələffüzə uyğun olaraq dəyişiklik etmək (səkkiz əvəzinə "səkgiz", diqqət əvəzinə "dikqət" yazmaq). Dəyişiklik yalnız tələffüzdə baş verir!
• Digər qoşa samitləri (məsələn, ss, ll, dd) bu qaydaya aid edib fərqli tələffüz etməyə çalışmaq (addım sözünü [atdım] kimi düşünmək səhvdir).