Hesabi kvadrat kök anlayışı
Hesabi kvadrat kök, mənfi olmayan ədəddən götürülən və nəticəsi mənfi olmayan ədəd olan kökdür. Başqa sözlə, olduqda, tənliyinin mənfi olmayan həlli kimi işarə olunur. Məsələn, , çünki və . Qeyd edək ki, həmişə mənfi olmayan qiymət alır.
Hesabi kvadrat kökün əsas xassələri
Hesabi kvadrat kökün ifadələri sadələşdirmək və hesablamaq üçün istifadə olunan bir sıra vacib xassələri var:
-
Vurma xassəsi: İki mənfi olmayan ədədin hasilinin hesabi kvadrat kökü, onların hesabi kvadrat köklərinin hasilinə bərabərdir: , burada , . Məsələn, və .
-
Bölmə xassəsi: Mənfi olmayan ədədin müsbət ədədə nisbətinin hesabi kvadrat kökü, onların hesabi kvadrat köklərinin nisbətinə bərabərdir: , burada , . Məsələn, və .
-
Kökün qüvvətə yüksəldilməsi xassəsi: Hesabi kvadrat kökün kvadratı kökaltı ifadəyə bərabərdir: , burada . Məsələn, .
-
Kökaltı ifadədə kvadratın xassəsi: Kökaltı ifadənin kvadratından kök çıxarıldıqda modul işarəsi altında yazılır: , burada istənilən həqiqi ədəddir. Məsələn, və . Bu xassə xüsusilə dəyişənlər iştirak edən ifadələrdə vacibdir.
-
Müqayisə xassəsi: İki mənfi olmayan ədədi müqayisə etmək üçün onların hesabi kvadrat köklərini müqayisə etmək kifayətdir. Əksinə, onların hesabi kvadrat köklərini müqayisə etməklə ədədlərin özlərini müqayisə etmək olar: Əgər , olarsa, onda .
Xassələrin tətbiqi
Bu xassələrdən ifadələri sadələşdirmək, vuruğu kök işarəsi altından çıxarmaq və ya kök işarəsi altına daxil etmək üçün istifadə olunur. Məsələn, . Həmçinin, kəsrin məxrəcini irrasionallıqdan azad etmək üçün də bu xassələr tətbiq edilir.
Yadda saxla
- ()
- ()
- ()
- (istənilən üçün)
- həmişə mənfi olmayan qiymət alır ( olarsa).
Həll olunmuş misallar
Misal 1
İfadəni sadələşdirin: .
Həlli
-
Hər bir kökaltı ifadəni elə vuruqlara ayıraq ki, onlardan birindən tam kvadrat kök çıxsın:
-
Sadələşmiş ifadələri orijinal ifadədə yerinə yazaq:
-
Oxşar hədləri islah edək:
Cavab: .
-
Misal 2
İfadəni sadələşdirin: , burada .
Həlli
-
xassəsindən istifadə edək:
-
Şərtə görə . Bu o deməkdir ki, mənfi ədəddir, buna görə .
-
Həmçinin, olduğundan, də mənfi ədəddir (məsələn, olarsa, ). Deməli, .
-
İfadəni sadələşdirək:
Cavab: .
-
Özünü yoxla
Əvvəl özün həll et, sonra cavaba bax.
Hansı ifadə doğru deyil?
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: D
Hesabi kvadrat kök yalnız mənfi olmayan ədədlərdən çıxarıla bilər və nəticəsi mənfi olmayan ədəd olmalıdır. ifadəsinin həqiqi ədədlər çoxluğunda mənası yoxdur.
İfadəni sadələşdirin: , burada .
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: B
. Şərtə görə olduğu üçün . həmişə mənfi olmadığı üçün . Beləliklə, .
Ədədləri müqayisə edin: və .
- Müqayisə etmək mümkün deyil
- Cavab variantı yoxdur
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: A
Kök işarəsi altındakı ifadələri müqayisə etmək üçün vuruqları kök işarəsi altına daxil edək: . . Kökaltı ifadələri müqayisə edirik: . Deməli, , yəni .
Tipik səhvlər
- yazmaq, xüsusilə dəyişən olduqda və onun mənfi qiymətlər alması mümkün olduqda. Düzgün cavab olmalıdır.
- kimi səhv xassə tətbiq etmək. Kök cəmdən və ya fərqdən bu şəkildə çıxarıla bilməz.
- Kökaltı ifadənin mənfi olmamasını nəzərə almamaq. Məsələn, ifadəsində olmalıdır.
Hələ də tam aydın deyil?
Mövzunu sənə səsli dərs kimi izah edir, lövhədə yazır və suallarla yoxlayır.