İnfuzorlar tipi

Həll olunmuş misallar

1. Misal 1

   İnfuzor-tərlik 5 ardıcıl bölünmə keçirmişdir. Sonda neçə infuzor əmələ gələr və bu prosesdə cəmi neçə kiçik nüvə bölünmüşdür (konyuqasiya baş verməyibsə)?

   Həlli

   İnfuzor-tərliyin qeyri-cinsi çoxalması eninə ikiyə bölünmə yolu ilə baş verir.

   1. Əmələ gələn hüceyrələrin (fərdlərin) sayını hesablayaq: $N = 2^n$ düsturuna əsasən, $n=5$ ardıcıl bölünmə olduqda, $N = 2^5 = 32$ fərd əmələ gələr.

   2. Bölünməyə məruz qalan hüceyrələrin (və ya kiçik nüvələrin) ümumi sayını tapaq: $2^n - 1 = 2^5 - 1 = 32 - 1 = 31$.

   Hər bir bölünmədə 1 kiçik nüvə iştirak etdiyinə görə, cəmi 31 kiçik nüvə bölünmüşdür.

   Cavab: 32 infuzor, 31 kiçik nüvə bölünməsi.

2. Misal 2

   İnfuzor-tərlik və amöbün qidalanma və ifrazat proseslərindəki oxşar və fərqli cəhətlər nələrdir?

   Həlli

   1. Oxşarlıq: Hər ikisində həzm qida həzm vakuollarında baş verir. Tənəffüs bütün bədən səthi vasitəsilə gedir. Maye halında olan ifrazat məhsulları yığılıb-açılan vakuol vasitəsilə xaric edilir.

   2. Fərq: Amöbdə qidanın udulması yalançı ayaqlar vasitəsilə bədənin istənilən yerindən baş verir, infuzor-tərlikdə isə xüsusi hüceyrə ağzı və udlağı vardır. Həzm olunmamış qalıqlar amöbdə bədənin istənilən yerindən, infuzor-tərlikdə isə yalnız xüsusi tullantı dəliyindən xaric olunur. Amöbdə 1 yığılıb-açılan vakuol, infuzor-tərlikdə isə 2 yığılıb-açılan vakuol var.

Özünü yoxla

Əvvəl özün həll et, sonra cavaba bax.

1. 1

   İnfuzor-tərliyin konyuqasiyası zamanı hansı proses baş vermir?

   1. AFərdlərin sayının artması
   2. BKiçik nüvələrin mübadiləsi
   3. Cİrsi məlumatların yenilənməsi
   4. DSitoplazmatik körpünün yaranması
   5. Eİki fərdin yan-yana gəlməsi
   Cavabı göstərCavabı gizlət

   Düzgün cavab: A Fərdlərin sayının artması

   Konyuqasiya cinsi prosesdir, lakin bu zaman fərdlərin (hüceyrələrin) sayı artmır. Yalnız iki fərd arasında irsi məlumat (genetik material) mübadiləsi baş verir. Fərdlərin sayının artması qeyri-cinsi çoxalma (bölünmə) zamanı olur.

2. 2

   İnfuzor-tərlikdə böyük və kiçik nüvənin funksiyaları ardıcıl olaraq necədir?

   1. AHərəkət və tənəffüsü tənzimləmək, həzmdə iştirak etmək
   2. BHəyati prosesləri idarə etmək, cinsi çoxalmada iştirak etmək
   3. CKonyuqasiyada iştirak etmək, tənəffüsü idarə etmək
   4. Dİfrazatı təmin etmək, qidanı udmaq
   5. Eİrsi məlumatı ötürmək, zərərli maddələri xaric etmək
   Cavabı göstərCavabı gizlət

   Düzgün cavab: B Həyati prosesləri idarə etmək, cinsi çoxalmada iştirak etmək

   Böyük nüvə (makronukleus) hüceyrənin əsas həyati proseslərini (qidalanma, tənəffüs, hərəkət, ifrazat) tənzimləyir. Kiçik nüvə (mikronukleus) isə cinsi prosesdə (konyuqasiyada) və irsi məlumatın ötürülməsində iştirak edir.

3. 3

   İnfuzor-tərliyin bədən formasının daimi olması nə ilə əlaqədardır?

   1. Aİki yığılıb-açılan vakuolun olması ilə
   2. BBədənin xaricdən möhkəm qişa (pellikula) ilə örtülməsi ilə
   3. CKirpiklərin davamlı hərəkət etməsi ilə
   4. Dİki nüvəyə malik olması ilə
   5. EHüceyrə ağzının sabit yerdə yerləşməsi ilə
   Cavabı göstərCavabı gizlət

   Düzgün cavab: B Bədənin xaricdən möhkəm qişa (pellikula) ilə örtülməsi ilə

   İnfuzorların (o cümlədən infuzor-tərliyin) xarici səthi ektoplazmanın sıxlaşaraq əmələ gətirdiyi möhkəm qişa — pellikula ilə örtülmüşdür. Bu səbəbdən onların bədən forması amöbdən fərqli olaraq daimidir.

Tipik səhvlər

• Konyuqasiya zamanı fərdlərin sayının artdığını düşünmək. Konyuqasiya sadəcə cinsi prosesdir, irsi məlumat yenilənir, lakin yeni fərdlər əmələ gəlmir (say artmır).
• İnfuzor-tərliyin qidalanmasının və ifrazatının amöbdəki kimi fərqli yerlərdən baş verdiyini zənn etmək. İnfuzorlarda xüsusi hüceyrə ağzı və tullantı dəliyi mövcuddur.