Dərs kitabxanası
Biologiya
DİM-in 2027 proqramı üzrə 4 bölmə, 82 mövzu. 24 dərs hazırdır, qalan mövzular üzərində işləyirik.
Bitkilər aləmi
9/18- Canlı orqanizmləri öyrənən elmlər və canlıların əsas xüsusiyyətləriBiologiyanın əsas sahələrini, hər elmin nəyi öyrəndiyini, tədqiqat üsullarını və canlıları cansız təbiətdən fərqləndirən xüsusiyyətləri öyrənin.
- Bitkilərin hüceyrəvi quruluşuBiologiyanın tədqiqat üsulları, lupa və mikroskop, bitki hüceyrəsinin quruluşu, plastidlər, hüceyrənin bölünməsi və bitki toxumaları: izah və testlər.
- Bitkilərin vegetativ orqanları: kök, zoğ və yarpaqKökün zonaları və funksiyaları, zoğ və tumurcuq, gövdənin quruluşu, yarpaq, fotosintez, transpirasiya, vegetativ çoxalma və orqanların şəkildəyişmələri.
- Bitkilərin generativ orqanları: çiçək, meyvə və toxumÇiçəyin quruluşu və növləri, çiçək qrupları, tozlanma, ikiqat mayalanma, meyvələrin təsnifatı, toxumun quruluşu, cücərmə şəraiti və əkilmə dərinliyi.
- Bitkilər və ətraf mühit: ekoloji amillər, təbii birliklər, bitkilərin mühafizəsiBitkilərin yayılmasını, ekoloji amillərə uyğunlaşmasını, təbii birlikləri, bitkilərin mühafizəsini, mədəni və dərman bitkilərinin əhəmiyyətini öyrənin.
- YosunlarYosunların quruluşu, çoxalması və əhəmiyyəti. Yaşıl, qonur və qırmızı yosunların xüsusiyyətləri. Xlamidomonada, ulotriks və laminariyanın həyat tərzi.
- MamırlarMamırların ümumi əlamətləri, çoxalması və inkişafı. Yaşıl quşmamırı və sfaqnum mamırının quruluşu, onların təbiətdə və insan həyatında əhəmiyyəti.
- QıjıkimilərQıjıkimilərin ümumi xüsusiyyətləri, qıjı, qatırquyruğu və plaunların quruluşu, çoxalması, təbiətdə və insan həyatında əhəmiyyəti.
- Çılpaqtoxumlular şöbəsiÇılpaqtoxumluların ümumi xüsusiyyətləri, Şam və Küknar ağaclarının quruluşu, çoxalması. Çılpaqtoxumluların təbiətdə və xalq təsərrüfatında əhəmiyyəti.
Proqramın digər mövzuları (9)
- Canlıların təsnifatı
- Xaççiçəklilər fəsiləsi
- Gülçiçəklilər fəsiləsi
- Paxlalılar (Kəpənəkçiçəklilər) fəsiləsi
- Badımcançiçəklilər fəsiləsi
- Mürəkkəbçiçəklilər fəsiləsi
- Тaxıllar fəsiləsi
- Zanbaqlar fəsiləsi
- Bakteriyalar, göbələklər, şibyələr
Heyvanlar aləmi
5/36- Heyvanların təbiətdə və insan həyatında əhəmiyyəti, toxumaları və təsnifatıHeyvanların təbiətdə və insan üçün rolunu, bitkilərlə oxşar və fərqli cəhətlərini, toxuma və orqan sistemlərini, heyvanlar aləminin təsnifatını öyrənin.
- Birhüceyrəlilər yarımaləmiBirhüceyrəli heyvanların hərəkəti, qidalanması, ifrazatı, çoxalması, əsas tipləri və törətdikləri xəstəliklər: amöb, evqlena, infuzor, plazmodi.
- Sarkomastiqoforlar tipi: sarkodinlər və qamçılılarSarkomastiqoforlar tipinin əlamətləri və təsnifatı: sarkodinlər və qamçılılar siniflərinin hərəkəti, qidalanması, çoxalması və əsas nümayəndələri.
- Sarkodinlər sinfi: adi amöb və dizenteriya amöbüAdi amöbün quruluşu, qidalanması, ifrazatı, çoxalması və sistalaşması, dizenteriya amöbünə yoluxma yolları və onun qarşısının alınması.
- Qamçılılar sinfi: yaşıl evqlena və volvoksYaşıl evqlenanın quruluşu, qarışıq qidalanması, tənəffüsü, ifrazatı, çoxalması və qıcığa cavabı, volvoks koloniyasının xüsusiyyətləri.
Proqramın digər mövzuları (31)
- Sporlular tipi
- İnfuzorlar tipi
- Bağırsaqboşluqlular tipi
- Hidrozoalar sinfi
- Yastı qurdlar tipi
- Kirpikli qurdlar sinfi
- Sorucu qurdlar sinfi
- Lentşəkilli qurdlar sinfi
- Sap qurdlar tipi
- Əsl sap qurdlar sinfi
- Həlqəvi qurdlar tipi
- Azqıllı qurdlar sinfi
- Çoxqıllı qurdlar sinfi
- Zəlilər sinfi
- Molyusklar tipi
- Qarınayaqlılar sinfi
- İkitaylılar sinfi
- Başıayaqlılar sinfi
- Buğumayaqlılar tipi
- Xərçəngkimilər sinfi
- Hörümçəkkimilər sinfi
- Həşəratlar sinfi
- Xordalılar tipi
- Başıxordalılar sinfi
- Balıqlar
- Qığırdaqlı balıqlar sinfi
- Sümüklü balıqlar sinfi
- Suda-quruda yaşayanlar sinfi
- Sürünənlər sinfi
- Quşlar sinfi
- Məməlilər sinfi
İnsan və onun sağlamlığı
5/15- İnsanı öyrənən elmlər: anatomiya, fiziologiya, psixologiya və gigiyenaAnatomiya, fiziologiya, psixologiya və gigiyenanın nəyi öyrəndiyini, onların tədqiqat üsullarını və bu elmlərin inkişafına töhfə vermiş alimləri öyrənin.
- İnsan orqanizmi ilə ümumi tanışlıqİnsan hüceyrəsinin quruluşu və kimyəvi tərkibi, dörd toxuma növü, bədən boşluqları, orqan sistemləri və orqanizmin daxili mühiti: izah və testlər.
- Sinir sistemi: neyron, refleks, onurğa beyni və baş beyinSinir sisteminin təkamülü və bölmələri, neyronun quruluşu, refleks qövsü, onurğa beyninin və baş beyin şöbələrinin funksiyaları, sinir xəstəlikləri.
- Endokrin sistem: daxili sekresiya vəziləri və hormonlarVəzilərin növlərini, hipofiz, qalxanabənzər, böyrəküstü, mədəaltı və digər vəzilərin hormonlarını, onların rolunu və endokrin xəstəlikləri öyrənin.
- Sümük sistemi: sümük toxuması, sümüklərin quruluşu və insan skeletiSümüyün kimyəvi tərkibini, borulu sümüyün quruluşunu, sümüyün necə böyüdüyünü, birləşmə növlərini və insan skeletinin şöbələrini öyrənin.
Proqramın digər mövzuları (10)
- Əzələ sistemi
- Qan-damar sistemi
- Tənəffüs sistemi
- Həzm sistemi
- İfrazat sistemi
- Cinsiyyət sistemi
- Duyğu orqanları
- Ali sinir fəaliyyəti
- Ətraf mühit və orqanizm
- Epidemiologiya
Ümumi biologiya
5/13- Canlıların quruluş səviyyələriCanlı aləmin molekuldan biosferə qədər quruluş səviyyələri, hər səviyyənin vahidi və prosesləri, canlıların əsas xassələri: izah və testlər.
- Sitologiya: hüceyrə nəzəriyyəsi, orqanoidlər və viruslarHüceyrənin öyrənilmə tarixi, hüceyrə nəzəriyyəsi, membran, orqanoidlər, nüvə və nüvəcik, prokariot və eukariotlar, viruslar və virus xəstəlikləri.
- Hüceyrənin biokimyası: maddələr, ATF, zülal sintezi və fotosintezHüceyrənin qeyri-üzvi və üzvi maddələri, DNT və RNT, komplementarlıq, ATF, enerji mübadiləsi, zülal biosintezi, fotosintezin fazaları və xemosintez.
- Orqanizmlərin çoxalması və fərdi inkişafı: mitoz, meyoz, mayalanma, ontogenezHüceyrə tsiklini, mitoz və meyozun fazalarını, çoxalma formalarını, qametogenezi, mayalanmanı və ontogenezin mərhələlərini addım-addım öyrənin.
- Mikrobiologiya: mikroorqanizmlər, qidanın mikroflorası və infeksion prosesBakteriyaların quruluşunu, qidada faydalı və zərərli mikrobları, infeksiyanın yaranmasında mikrobun, orqanizmin və mühitin rolunu öyrənin.
Proqramın digər mövzuları (8)
- Təkamül təlimi
- Üzvi aləmin təkamülü
- Həyatın yaranması və inkişafı
- Genetika
- Seleksiya
- İnsanın tarixi inkişafı
- Ekologiyanın əsasları
- Biosfer