Çoxhədlinin standart şəkli
Hər bir həddi standart şəkildə olan və oxşar hədləri islah edilmiş çoxhədliyə standart şəkilli çoxhədli deyilir. Çoxhədlini standart şəklə gətirmək üçün aşağıdakı addımlar atılır:
- Çoxhədlinin hər bir həddini standart şəklə gətirin. Yəni, hər bir birhədlidə yalnız bir əmsal olsun və eyni dəyişənlərin qüvvətləri birləşdirilsin. Məsələn, yerinə yazın.
- Oxşar hədləri (dəyişən hissələri eyni olan hədlər) islah edin. Yəni, onların əmsallarını toplayıb və ya çıxıb, dəyişən hissəni olduğu kimi saxlayın. Məsələn, .
- Hədləri adətən dəyişənlərin qüvvətlərinin azalma sırası ilə düzün. Məsələn, .
Misal: .
- Oxşar hədləri müəyyən edək: ( və ), ( və ).
- Oxşar hədləri islah edək: . Bu, çoxhədlinin standart şəklidir.
Çoxhədlinin dərəcəsi
Standart şəkilli çoxhədlinin hər bir həddinin dərəcələri müəyyən edilir. Həddin dərəcəsi onun tərkibindəki dəyişənlərin qüvvət üstlərinin cəmidir. Məsələn, həddinin dərəcəsi -dir. Sərbəst həddin dərəcəsi qəbul edilir. Çoxhədlinin dərəcəsi isə onun standart şəkildəki hədlərindən dərəcəsi ən böyük olanın dərəcəsinə bərabərdir.
Misal: .
- həddinin dərəcəsi .
- həddinin dərəcəsi .
- həddinin dərəcəsi . Bu çoxhədlinin dərəcəsi -dür.
Yadda saxla
- Çoxhədli birhədlilərin cəmi və ya fərqidir.
- Standart şəkilli çoxhədli oxşar hədləri islah edilmiş və hər həddi standart şəkildə olan çoxhədlidir.
- Oxşar hədlərin dəyişən hissələri eyni olur.
- Çoxhədlinin dərəcəsi, standart şəkildəki hədlərindən ən yüksək dərəcəli həddin dərəcəsidir.
- Sərbəst həddin dərəcəsi -dır.
Həll olunmuş misallar
Misal 1
çoxhədlisini standart şəklə gətirin və dərəcəsini tapın.
Həlli
- Hər bir həddi standart şəklə gətirək:
- İfadə indi belədir: .
- Oxşar hədləri islah edək:
- İfadənin standart şəkli: .
- Dərəcələri müəyyən edək:
- həddinin dərəcəsi .
- həddinin dərəcəsi .
- həddinin dərəcəsi . Ən yüksək dərəcə -dür.
Cavab: ; dərəcəsi .
- Hər bir həddi standart şəklə gətirək:
Misal 2
ifadəsini sadələşdirin və alınan çoxhədlinin dərəcəsini tapın.
Həlli
- Mötərizələri açaq:
- Oxşar hədləri qruplaşdıraq və islah edək:
- Alınan standart şəkilli çoxhədlinin dərəcələrini müəyyən edək:
- həddinin dərəcəsi .
- həddinin dərəcəsi .
- həddinin dərəcəsi . Ən yüksək dərəcə -dür.
Cavab: ; dərəcəsi .
Özünü yoxla
Əvvəl özün həll et, sonra cavaba bax.
Aşağıdakı çoxhədlilərdən hansı standart şəkildədir?
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: B
A variantında və oxşar hədlərdir, islah edilməyib. C variantında həddi standart şəkildə deyil ( olmalıdır). D variantında və oxşar hədlərdir. E variantında həddi standart şəkildə deyil ( olmalıdır). B variantında bütün hədlər standart şəkildədir və oxşar hədlər yoxdur.
çoxhədlisinin dərəcəsini tapın.
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: D 5
Hədlərin dərəcələri: ; ; ; . Ən böyük dərəcə -dir.
ifadəsini standart şəkilli çoxhədli kimi yazın.
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: B
Mötərizələri açırıq: . Oxşar hədləri islah edirik: .
Tipik səhvlər
- Oxşar hədləri islah etmədən çoxhədlini standart şəkildə hesab etmək.
- Çoxhədlinin dərəcəsini taparkən hər bir həddin dərəcəsini düzgün hesablamamaq (xüsusilə bir neçə dəyişən olduqda).
- Mötərizələri açarkən işarələri səhv dəyişmək (xüsusilə mötərizə qarşısında mənfi işarə olduqda).
Hələ də tam aydın deyil?
Mövzunu sənə səsli dərs kimi izah edir, lövhədə yazır və suallarla yoxlayır.