Ədədin standart şəkli nədir?
Ədədin standart şəkli şəklində yazılışdır, burada və tam ədəddir. ədədin qiymətli hissəsi (və ya mantissa), isə tərtibi adlanır. Məsələn, 345000 ədədini kimi yaza bilərik. Burada və .
Tərtibin (üstün) tapılması
Ədədi standart şəklə gətirmək üçün vergülü elə sürüşdürmək lazımdır ki, ədədi şərtini ödəsin.
- Əgər vergül sağa sürüşdürülürsə (kiçik ədədləri böyük ədədə çevirərkən), mənfi olur. Sürüşdürülən rəqəmlərin sayı -in mütləq qiymətinə bərabərdir. Məsələn, . Vergül 6 vahid sağa sürüşdürüldü, .
- Əgər vergül sola sürüşdürülürsə (böyük ədədləri kiçik ədədə çevirərkən), müsbət olur. Sürüşdürülən rəqəmlərin sayı -ə bərabərdir. Məsələn, . Vergül 8 vahid sola sürüşdürüldü, .
- Tam ədədlərdə vergül ədədin sonunda hesab olunur. Məsələn, .
Standart şəkildə ədədlərlə əməllər
Standart şəkildə verilmiş ədədləri vurmaq və bölmək daha asandır.
- Vurma: . Nəticəni yenidən standart şəklə gətirmək lazım gələ bilər. Məsələn, .
- Bölmə: . Nəticəni yenidən standart şəklə gətirmək lazım gələ bilər. Məsələn, .
- Toplama və çıxma üçün tərtiblər eyni olmalıdır. Məsələn, .
Yadda saxla
- Ədədin standart şəkli şəklindədir.
- şərti ödənməlidir.
- tam ədəddir (ədədin tərtibi).
- Vergül sola sürüşəndə müsbət, sağa sürüşəndə mənfi olur.
- Standart şəkildəki ədədləri vurarkən üstlər toplanır, bölərkən çıxılır.
Həll olunmuş misallar
Misal 1
54300000000 ədədini standart şəkildə yazın.
Həlli
Vergül ədədin sonunda, 5 rəqəminin sağına qədər sola sürüşdürülməlidir. Bu 10 rəqəm sürüşdürmə deməkdir. Deməli, . Nəticə: .
Misal 2
0.00000000801 ədədini standart şəkildə yazın.
Həlli
Vergül 8 rəqəminin sağına qədər sağa sürüşdürülməlidir. Bu 9 rəqəm sürüşdürmə deməkdir. Deməli, . Nəticə: .
Misal 3
hasilini hesablayın və standart şəkildə yazın.
Həlli
. Bu ədəd artıq standart şəklindədir.
Özünü yoxla
Əvvəl özün həll et, sonra cavaba bax.
Hansı ədəd standart şəkildə verilmişdir?
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: C
ədədi şərtini ödəməlidir. A variantında , B variantında , D variantında . E variantında tam ədəd deyil. C variantı isə qaydalara uyğundur.
ədədinin standart şəkli hansıdır?
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: A
Vergül 6 rəqəminin sağına qədər 7 vahid sola sürüşdürülür. Beləliklə, , olur.
ədədinin tərtibi nəyə bərabərdir?
- 7
- -7
- 8
- -8
- 9
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: B -7
Vergül 2 rəqəminin sağına qədər 7 vahid sağa sürüşdürülür. Bu halda tərtib (üst) mənfi olur, yəni .
Tipik səhvlər
- ədədini aralığında saxlamamaq (məsələn, və ya yazmaq).
- Vergülü sürüşdürərkən üstün işarəsini səhv salmaq (məsələn, böyük ədədlər üçün mənfi üst yazmaq).
- Tam ədədlərdə vergülün yerini səhv müəyyən etmək (məsələn, 500 ədədini əvəzinə kimi yazmaq).
Hələ də tam aydın deyil?
Mövzunu sənə səsli dərs kimi izah edir, lövhədə yazır və suallarla yoxlayır.