Məzmuna keç

Nisbət. Tənasüb. Faiz

Onluq kəsrin faizlə ifadəsi

Gündəlik həyatda və riyaziyyatda faizlər tez-tez istifadə olunur. Onluq kəsrləri faizə çevirmək faiz məsələlərini daha rahat həll etməyə imkan verir. Bu mövzu DİM imtahanlarında qarşınıza çıxa biləcək faizlə bağlı sualları düzgün cavablandırmaq üçün əsasdır.

  • Qəbul, II mərhələ
  • Buraxılış, 11-ci sinif
  • Buraxılış, 9-cu sinif
Mövzu DİM-in 2027 proqramından, səh. 16

Onluq kəsrin faizə çevrilməsi

Onluq kəsri faizə çevirmək üçün onu 100-ə vurub yanına faiz (%) işarəsi yazmaq lazımdır. Yəni, a=a⋅100%a = a \cdot 100\%. Məsələn, 0,25=0,25⋅100%=25%0{,}25 = 0{,}25 \cdot 100\% = 25\%. Bu əməliyyat onluq vergülü iki rəqəm sağa sürüşdürməklə də aparıla bilər.

Misallar

Aşağıdakı misallara baxaq:

  • 0,7=0,7⋅100%=70%0{,}7 = 0{,}7 \cdot 100\% = 70\%
  • 0,03=0,03⋅100%=3%0{,}03 = 0{,}03 \cdot 100\% = 3\%
  • 1,5=1,5⋅100%=150%1{,}5 = 1{,}5 \cdot 100\% = 150\%
  • 0,008=0,008⋅100%=0,8%0{,}008 = 0{,}008 \cdot 100\% = 0{,}8\%

Tam ədədləri də faizə çevirmək olar: 4=4⋅100%=400%4 = 4 \cdot 100\% = 400\%.

Faizin onluq kəsrə çevrilməsi

Faizi onluq kəsrə çevirmək üçün faiz ədədini 100-ə bölmək lazımdır. Yəni, p%=p100p\% = \frac{p}{100}. Bu əməliyyat faiz işarəsini atıb onluq vergülü iki rəqəm sola sürüşdürməklə də aparıla bilər. Məsələn, 35%=35100=0,3535\% = \frac{35}{100} = 0{,}35.

Digər misallar:

  • 120%=120100=1,2120\% = \frac{120}{100} = 1{,}2
  • 0,5%=0,5100=0,0050{,}5\% = \frac{0{,}5}{100} = 0{,}005

Yadda saxla

  1. Onluq kəsri faizə çevirmək üçün onu 100-ə vurub % işarəsi yazın: 0,25=25%0{,}25 = 25\%.
  2. Faizi onluq kəsrə çevirmək üçün onu 100-ə bölün: p%=p100p\% = \frac{p}{100}.
  3. Faiz işarəsi (%) "yüzdə bir" deməkdir.
  4. Onluq vergülü sağa iki yer sürüşdürmək 100-ə vurmağa bərabərdir.
  5. Onluq vergülü sola iki yer sürüşdürmək 100-ə bölməyə bərabərdir.

Həll olunmuş misallar

  1. Misal 1

    0,450{,}45 onluq kəsrini faizlə ifadə edin.

    Həlli

    Onluq kəsri faizə çevirmək üçün onu 100-ə vurub faiz işarəsi (%) yazırıq. 0,45⋅100%=45%0{,}45 \cdot 100\% = 45\%

    Cavab: 45%45\%

  2. Misal 2

    18,5%18{,}5\% faizini onluq kəsr şəklində yazın.

    Həlli

    Faizi onluq kəsrə çevirmək üçün faiz ədədini 100-ə bölürük. 18,5%=18,5100=0,18518{,}5\% = \frac{18{,}5}{100} = 0{,}185

    Cavab: 0,1850{,}185

Özünü yoxla

Əvvəl özün həll et, sonra cavaba bax.

  1. 0,070{,}07 onluq kəsrini faizlə ifadə edin.

    1. 0,7%0{,}7\%
    2. 7%7\%
    3. 70%70\%
    4. 0,07%0{,}07\%
    5. 700%700\%
    Cavabı göstərCavabı gizlət

    Düzgün cavab: B 7%7\%

    0,07⋅100%=7%0{,}07 \cdot 100\% = 7\%. Onluq vergülü iki rəqəm sağa sürüşdürürük.

  2. 240%240\% faizini onluq kəsr şəklində göstərin.

    1. 2424
    2. 2,42{,}4
    3. 0,240{,}24
    4. 0,0240{,}024
    5. 2400024000
    Cavabı göstərCavabı gizlət

    Düzgün cavab: B 2,42{,}4

    240%=240100=2,4240\% = \frac{240}{100} = 2{,}4. Faiz ədədini 100-ə bölürük.

  3. Aşağıdakı onluq kəsrlərdən hansı 12,5%12{,}5\%-ə bərabərdir?

    1. 125125
    2. 12,512{,}5
    3. 1,251{,}25
    4. 0,1250{,}125
    5. 0,01250{,}0125
    Cavabı göstərCavabı gizlət

    Düzgün cavab: D 0,1250{,}125

    12,5%=12,5100=0,12512{,}5\% = \frac{12{,}5}{100} = 0{,}125. Onluq vergülü iki rəqəm sola sürüşdürürük.

Tipik səhvlər

  • Onluq kəsri faizə çevirərkən 100-ə vurmaq əvəzinə bölmək və ya əksinə.
  • Onluq vergülü səhv sayda rəqəm sürüşdürmək (məsələn, iki rəqəm yerinə bir).
  • Faiz işarəsini (%) yazmağı unutmaq və ya faizi onluq kəsrə çevirərkən onu saxlamaq.

Hələ də tam aydın deyil?

Mövzunu sənə səsli dərs kimi izah edir, lövhədə yazır və suallarla yoxlayır.