Eyni əsaslı qüvvətlərin müqayisəsi
Eyni əsaslı qüvvətləri müqayisə etmək üçün əsasın qiymətini nəzərə almaq lazımdır:
-
Əsas 1-dən böyük olduqda (): Üstü böyük olan qüvvət daha böyükdür. Yəni, olduqda olar. Məsələn: və . Burada və olduğu üçün ().
-
Əsas 0 ilə 1 arasında olduqda (): Üstü böyük olan qüvvət daha kiçikdir. Yəni, olduqda olar. Məsələn: və . Burada və olduğu üçün ().
Eyni üstlü qüvvətlərin müqayisəsi
Eyni üstlü qüvvətləri müqayisə etmək üçün əsasların qiymətlərini nəzərə almaq lazımdır. Bu zaman əsaslar müsbət olmalıdır ():
-
Üst müsbət olduqda (): Əsası böyük olan qüvvət daha böyükdür. Yəni, olduqda olar. Məsələn: və . Burada və olduğu üçün ().
-
Üst mənfi olduqda (): Əsası böyük olan qüvvət daha kiçikdir. Yəni, olduqda olar. Məsələn: və . Burada və olduğu üçün ().
Qeyd: Mənfi əsaslı qüvvətlərin müqayisəsi daha mürəkkəbdir, çünki qüvvətin işarəsi üstün cüt və ya tək olmasından asılıdır. Məsələn, və . Bu halda, , yəni .
Müxtəlif əsaslı və müxtəlif üstlü qüvvətlərin müqayisəsi
Bu tip qüvvətləri müqayisə etmək üçün adətən onları ortaq əsasa və ya üstə gətirmək lazımdır:
-
Ortak əsasa gətirmə: Qüvvətlərin əsaslarını eyni bir ədədin qüvvəti kimi yazaraq onları ortaq əsasa gətirin. Məsələn: və -ü müqayisə edin. və olduğundan: İndi eyni əsaslı qüvvətləri müqayisə edirik: . Deməli, .
-
Ortak üstə gətirmə: Qüvvətlərin üstlərini eyni bir ədədin hasili kimi yazaraq onları ortaq üstə gətirin. Məsələn: və -ni müqayisə edin. Üstlərin ortaq böləni 10-dur: İndi eyni üstlü qüvvətləri müqayisə edirik: . Deməli, .
-
Köklü ifadələrin müqayisəsi: Köklü ifadələri müqayisə etmək üçün onların dərəcələrini ortaq məxrəcə gətirmək olar. Bu, kəsr üstlü qüvvətləri ortaq üstə gətirmək deməkdir. Məsələn: və -ü müqayisə edin. və . Üstlərin ortaq məxrəci 6-dır. İndi eyni dərəcəli kökləri müqayisə edirik: . Deməli, .
Yadda saxla
- Əsas olduqda, .
- Əsas olduqda, .
- Üst olduqda, (əsaslar müsbət).
- Üst olduqda, (əsaslar müsbət).
- Müxtəlif əsaslı və üstlü qüvvətləri ortaq əsasa və ya üstə gətirməklə müqayisə edin.
- Köklü ifadələri müqayisə etmək üçün onların dərəcələrini eyniləşdirin.
Həll olunmuş misallar
Misal 1
Müqayisə edin: və .
Həlli
İfadələri ortaq üstə gətirək. Üstlərin ən böyük ortaq böləni 25-dir (, ).
İndi eyni üstlü qüvvətləri müqayisə edirik. Əsaslar müsbət və üst müsbət olduğu üçün əsası böyük olan qüvvət daha böyükdür:
Deməli, .
Cavab: .
Misal 2
Müqayisə edin: və .
Həlli
Burada əsas və intervalındadır. Üstlər və -dir.
Əsas 0 ilə 1 arasında olduğu üçün, üstü böyük olan qüvvət daha kiçikdir. Üstləri müqayisə edək:
Bu o deməkdir ki, .
Cavab: .
Özünü yoxla
Əvvəl özün həll et, sonra cavaba bax.
Hansı ifadə daha böyükdür: və ?
- A > B
- A < B
- A = B
- Müqayisə etmək mümkün deyil
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: B A < B
İfadələri ortaq dərəcəli kökə gətirək. Üstlər və -dir. Üstlərin ortaq məxrəci 6-dır. İndi və -ni müqayisə edirik. olduğu üçün . Deməli, .
Ədədləri artan sıra ilə düzün: , , .
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: B
Əsas olduğu üçün (), üst kiçik olduqca qüvvətin qiyməti böyük olar. Üstləri müqayisə edək: . Deməli, qüvvətlər üçün əks münasibət doğru olacaq: . Yəni, .
Aşağıdakı müqayisələrdən hansı doğrudur?
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: A
Hər variantı yoxlayaq: A) . ifadəsi doğrudur. B) . . ifadəsi yanlışdır, çünki . C) . . ifadəsi yanlışdır, çünki . D) . . ifadəsi yanlışdır, çünki . E) . . ifadəsi yanlışdır, çünki .
Yalnız A variantı doğrudur.
Tipik səhvlər
- Əsas 0 ilə 1 arasında olduqda üstlərin müqayisə istiqamətini səhv salmaq. Üst böyük olduqda qüvvət kiçilir.
- Müxtəlif əsaslı və üstlü qüvvətləri ortaq əsasa və ya üstə gətirməkdə çətinlik çəkmək. Məsələn, və -ü və kimi yazmaq əvəzinə, birbaşa müqayisə etməyə çalışmaq.
- Mənfi əsaslı qüvvətlərin işarəsini nəzərə almamaq. Məsələn, və olduğunu unudaraq, üstləri sadəcə müqayisə etmək.
Hələ də tam aydın deyil?
Mövzunu sənə səsli dərs kimi izah edir, lövhədə yazır və suallarla yoxlayır.