Yuvarlaqlaşdırma qaydası

Hər hansı bir ədədi müəyyən mərtəbəyə qədər yuvarlaqlaşdırmaq üçün həmin mərtəbədən sağda qalan ilk rəqəmə baxılır.

Əgər həmin rəqəm $0, 1, 2, 3, 4$ olarsa, yuvarlaqlaşdırılan mərtəbədəki rəqəm olduğu kimi qalır. Ondan sağda qalan bütün rəqəmlər tam hissədədirsə, sıfırla əvəz edilir, kəsr hissədədirsə, atılır.

Əgər sağdakı ilk rəqəm $5, 6, 7, 8, 9$ olarsa, yuvarlaqlaşdırılan mərtəbədəki rəqəm $1$ vahid artırılır. Yenə də sağda qalan rəqəmlər tam hissədədirsə sıfırlanır, kəsr hissədədirsə atılır.

Kəsr hissənin mərtəbələri

Yuvarlaqlaşdırmanı düzgün etmək üçün onluq kəsrin mərtəbələrini tanımaq lazımdır. Vergüldən sonrakı birinci rəqəm onda birlər, ikinci yüzdə birlər, üçüncü mində birlər mərtəbəsidir və s.

Məsələn, $45{,}6789$ ədədini onda birlərə qədər yuvarlaqlaşdırdıqda, $6$ -dan sonra gələn rəqəm $7$ olduğu üçün $6$ rəqəmi $1$ vahid artırılır və cavab $45{,}7$ olur. Yüzdə birlərə qədər yuvarlaqlaşdırdıqda isə $7$ -dən sonra $8$ gəldiyi üçün $7$ rəqəmi $8$ olur və $45{,}68$ alınır.

Yadda saxla

Yuvarlaqlaşdırılan mərtəbədən sağdakı rəqəm $0, 1, 2, 3, 4$ olarsa, həmin mərtəbənin rəqəmi dəyişmir.
Sağdakı rəqəm $5, 6, 7, 8, 9$ olarsa, yuvarlaqlaşdırılan rəqəm $1$ vahid artır.
Vergüldən sonrakı atılan rəqəmlərin yerinə sıfır yazılmır, onlar sadəcə silinir.

Həll olunmuş misallar

Misal 1
$13{,}452$ ədədini onda birlərə qədər yuvarlaqlaşdırın.
Həlli
1. Onda birlər mərtəbəsindəki rəqəmi tapırıq: $4$ .
2. Ondan sağdakı ilk rəqəmə baxırıq: $5$ .
3. Sağdakı rəqəm $5$ olduğuna görə $4$ rəqəmi $1$ vahid artmalıdır: $4+1=5$ .
4. Onda birlərdən sonrakı bütün rəqəmləri atırıq.
Cavab: $13{,}5$
Misal 2
$27{,}896$ ədədini yüzdə birlərə qədər yuvarlaqlaşdırın.
Həlli
1. Yüzdə birlər mərtəbəsindəki rəqəm $9$ -dur.
2. Sağdakı rəqəm $6$ olduğuna görə, $9$ rəqəmi $1$ vahid artmalıdır.
3. $9$ bir vahid artaraq $10$ olur, buna görə həmin mərtəbəyə $0$ yazılır və $1$ vahid onda birlər mərtəbəsindəki $8$ -in üzərinə əlavə edilir.
4. Nəticədə onda birlər $9$ olur. Kəsr hissənin sonundakı rəqəmlər atılır.
Cavab: $27{,}90$

Özünü yoxla

Əvvəl özün həll et, sonra cavaba bax.

$5{,}384$ ədədini onda birlərə qədər yuvarlaqlaşdırın.
1. $5{,}3$
2. $5{,}4$
3. $5{,}38$
4. $5{,}39$
5. $5{,}5$
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: B $5{,}4$
Onda birlər rəqəmi $3$ -dür. Sağındakı rəqəm $8$ olduğu üçün $3$ bir vahid artır və $4$ olur. Sonrakı rəqəmlər atılır: $5{,}4$ .
Aşağıdakı ədədlərdən hansını tamlara qədər yuvarlaqlaşdırdıqda $14$ alınır?
1. $14{,}51$
2. $13{,}49$
3. $14{,}6$
4. $13{,}82$
5. $14{,}8$
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: D $13{,}82$
A bəndində $14{,}51 \approx 15$ . B bəndində $13{,}49 \approx 13$ (onda birləri $4$ -dür). C bəndində $14{,}6 \approx 15$ . D bəndində $13{,}82 \approx 14$ (onda birləri $8$ -dir, $1$ vahid artır). E bəndində $14{,}8 \approx 15$ .
$0{,}0736$ ədədini mində birlərə qədər yuvarlaqlaşdırın.
1. $0{,}074$
2. $0{,}073$
3. $0{,}07$
4. $0{,}08$
5. $0{,}0735$
Cavabı göstərCavabı gizlət
Düzgün cavab: A $0{,}074$
Mində birlər mərtəbəsindəki rəqəm $3$ -dür. Ondan sağdakı rəqəm $6$ -dır ( $5$ -dən böyükdür), buna görə $3$ rəqəmi $1$ vahid artaraq $4$ olur. Nəticə $0{,}074$ edir.

Tipik səhvlər

Yuvarlaqlaşdırma apardıqdan sonra kəsr hissənin sonunda qalan və atılmalı olan rəqəmlərin yerinə sıfırlar yazmaq (məsələn, $5{,}38 \approx 5{,}40$ kimi yazmaq, doğrusu $5{,}4$ -dür).
Yuvarlaqlaşdırılan mərtəbədən sağdakı rəqəmə deyil, ondan sonrakı rəqəmlərə baxıb ardıcıl yuvarlaqlaşdırma etmək. Yalnız bilavasitə sağdakı tək bir rəqəmə baxmaq lazımdır.

Hələ də tam aydın deyil?

Mövzunu sənə səsli dərs kimi izah edir, lövhədə yazır və suallarla yoxlayır.

Bu mövzunu Canlı Müəllimlə öyrən Məsələni şəkillə həll et